මැයි 16දා අල්-වාටියා ගුවන් හමුදා කඳවුරේ තිබූ රුසියානු පැන්ට්සියර් එස්1 ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතියක් විනාශ කල බව ලිබියාවේ ජාතික සම්මුති රජයේ ඇන්ගර් වොල්කැනෝ මෙහෙයුම් මැදිරිය පැවසීය.

පෙබරවාරි 11දා හයාට් ටරිර් අල්-ෂාම් කණ්ඩායම සරාකිබ් නගරය ආසන්නයේදී සිරියානු හමුදාවේ හෙලිකොප්ටර් යානයක්(Mi-8) බිම හෙළුවේය.ප්‍රදේශය තුල තුර්කි ප්‍රොක්සි හමුදා සහ සිරියානු හමුදාව අතර දරුණු ගැටුම් ඇවිලී ගිය මොහොතක මෙම  ප්‍රහාරය එල්ල විය.

රුසියානු හමුදාව "ගිබ්කා-එස්" නම් අති-සැහැල්ලු ගුවන් යානා නාශක මිසයිල පද්ධතියක් අත්හදා බලන ලදි.මෙම අවි පද්ධතිය තමන්ට ලබා දුන් ඉලක්ක බිම හෙළමින් පහසුවෙන්ම රුසියානු රජයේ අත්හදා බැලීමේ පරීක්ෂාවන් සමත් විය.

ඊශ්‍රායලේ ඩේවිඩ් ස්ලින්ග් නම් මැදි දුර ගුවන් ආරක්ෂක මිසයිල පද්ධතියේ අන්තඃඛණ්ඩණ සංචරකය වශයෙන් ක්‍රියා කරන ස්ටනර් නම් මිසයිලයක් කිසිදු බරපතල හානියකින් තොරව සිරියානු භූමියට පතිත වූයේ යැ‍යි පසුගිය දිනවල වාර්තා විය.සිරියානු රජය විසින් මෙම මිසයිල සොයාගෙන,අධ්‍යයනය කිරීමට තාක්ෂණික රහස් අනාවරණය කිරීම සඳහා රුසියාවට ලබා දී ඇතැයි සැක කෙරේ.වාර්තා වන පරිදි ස්ටනර් මිසයිලය අති නවීන තාක්ෂණයක් භාවිතා කරන සහ ලොව තිබෙන සියලු මිසයිල ආරක්ෂක පද්ධති පරයා යන එකකි.මිත්‍ර රාජ්‍යයන්ට මෙන්ම තුර්කිය වැනි ප්‍රතිපක්ෂයේ රටවල් සමග පවා අවි අපනයනය කරන රුසියාව වැනි රටකට මෙවැනි අතිනවීන සෑම් ම්සයිලයක තාක්ෂණික කාරණා වැදගත් වන්නේ අවි වෙළඳපොලේ ඔවුන්ගේ ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතිවලට හිමි ස්ථානය තවදුරටත් පවත්වාගෙන යා යුතු නිසාය.

ජූලි මාසයේ පළමුවෙනිදා පෙරවරුවේ ඊශ්‍රායල ගුවන් හමුදාව සිරියාවේ ඩැමැස්කස් සහ හෝම්ස් යන පළාත්වලට ගුවන් ප්‍රහාර මාලාවක් එල්ල කලේය.

රුසියාව විසින් සිරියාවට ලබා දුන් එස්-300 ගුවන් යානා නාශක මිසයිල පද්ධති පෙන්වන චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයක්  ඊශ්‍රායලයේ ඉමේජ් සැට් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගම විසින් නිකුත් කර තිබිණි.එම ඡායාරූපයට අනුව මිසයිල පද්ධතියේ මිසයිල දියත් කිරීමේ ටියුබ් සහිත කොටස හතරම(රථ හතරක්) සෘජු ඉරියව්වකින් තබා ඇත.

ඉරාන වෙරළාසන්නයේදී ගුවන් ආරක්ෂක බලකා විසින් ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාවට අයත් RQ-4A ග්ලෝබල් හොක් ඩ්‍රෝන් යානය බිම හෙළීමට අදාල වීඩියෝ පටයක්  ජූනි මස 20දා ඉරාන විප්ලවකාරී ආරක්ෂක බලකා විසින් නිකුත් කරන ලදි.

2014 වර්ෂයේදී රුසියාවට ඈදාගත් ක්‍රිමියා අර්ධද්වීපයේ  ඩිසැන්කොයි ගුවන් හමුදා කඳවුර ආසන්නයේ එස්-400 මිසයිල පද්ධතීන් ස්ථානගත කර තිබෙන අයුරු පෙන්වන අලුත්ම ඡායාරූප පෙළක් ඊශ්‍රායලයේ ඉමේජ්සැට් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගම විසින් මාර්තු 10දා මුදා හැර තිබිණි.එම ඡායාරූපවල අතිරේක සංරචකයන් සහ මිසයිල දියත් කිරීමේ රථ දැක ගත හැකිය.මෙම ඡායාරූප සංසන්දනය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ දියත් කිරීමේ රථ සහ අතිරේක සංරචකයන් මෙන්ම රේඩාර් පද්ධති දෙකක්ද එම ස්ථානයෙන් ඉවත් කරගෙන ඇති බවයි.මෙම රේඩාර් පද්ධති නොමැතිව ඩිසැන්කොයි ගුවන් හමුදා කඳවුරේ තිබෙන එස්-400 මිසයිල පද්ධති ක්‍රියාත්මක කල නොහැකිය.

2015 වර්ෂයේදී රුසියාව සිරියාවේ එස්-400 පද්ධති ස්ථානගත කිරීමෙන් පසුව ඒවාහි මෙහෙයුම් පරාසය දක්වන සිතියම් ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය තුල ශීර්ෂ පාඨ මැවීය.ඇත්ත වශයෙන් එස්-400 යනු සිරියාවේ තිබෙන ටාර්ටස් සහ මෙයිමිම් යන කඳවුරු මෙන්ම පෙරමුණේ තිබෙන ගුවන් කඳවුරු සහ සටන් බිමේ සිටින සිය හමුදා රැක ගැනීමට රුසියාව සිරියාව තුල ස්ථාපනය කල ඒකාබද්ධිත,බහු ස්ථරීය ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතියේ කොටසක් පමණි.එය පාවෙන අයිස් කුට්ටියක මුදුනට සමාන කල හැකිය.

අයිස් කුට්ටියේ පහළ කොටසේ තිබෙන්නේ වඩාත්ම ක්‍රියාකාරී පැන්සියර්-එස් නම් කෙටි දුර ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතියෙන් සමන්විත ස්ථරයයි.එමගින් බලවත් එස්-400 සහ බුක්-එම් 2 මිසයිල පද්ධති මගින් ඇති කරන ගුවන් ආරක්ෂක ජාලයේ හිඩැස් වසා දමයි.සිරියාවේ සංකීර්ණ භූවිෂමතාවය සහ පොළොවේ වක්‍රතාවය නිසා දිගු දුර අවි සහිත සතුරු ගුවන් යානාවලට එස්-400 පද්ධතිවල මරණීය කලාපවලින් ගැලවී සිටීමට පහළ උසකින් පියාසර කරමින් ගෝලීය පිහිටුම් පද්ධතියේ මාර්ගෝපදේශනය සහිත,සතුරු ප්‍රහාරක පරාසයෙන් එපිට සිට දියත් කල හැකි JASSM,JDAM,SDB ආදී බෝම්බ,ග්ලයිඩින් බෝම්බවල(gliding bomb) පරාසය ඉහළ නැංවීමට toss-bombing ශිල්ප ක්‍රමයද යොදා ගත හැකිය.

පැන්සියර්-එස් පද්ධතිය

කෙසේවෙතත් එස්-400 පද්ධතියට කෲස් මිසයිල මෙන්ම ග්ලයිඩින් බෝම්බද බිම හෙළිය හැකිය.නමුත් එතරම් කුඩා ඉලක්ක වෙනුවෙන් වටිනාකමින් ඉහළ අන්තඃඛණ්ඩණ මිසයිල නාස්ති කිරීම සුදුසු නොවේ. පැන්සියර්-එස් පද්ධතිය සැලසුම් කර තිබෙන්නේ මෙම කාර්යය උදෙසාය.එක් පැන්සියර්-එස් රථක් සතුව ගුවන් විදුලි සංඥාවලින් මග සොයා ගන්නා මෙහෙයුම් පරාසය කි.මී.20ක් වන 57E6 මිසයිල 12ක් සහ මිනිත්තුවට උණ්ඩ 2500ක් මුදා හැරිය හැකි මි.මී.30 2A38 අවියක් ද තිබේ.පැන්සියර් පද්ධතිය මගින් එස්-400 හි පහළ උන්නතාංශ හිඩැස් වසා දමන අතර කෙටි දුර මිසයිල සහ ස්වයංක්‍රීය අවියෙන් ලබා දෙන වෙඩි බලය ඔස්සේ සතුරු මිසයිල සහ බෝම්බ බිම හෙළයි.ඒ අතරතුර එස්-400 පද්ධතිය මිනිසුන් සහිත සතුරු ගුවන් යානා සිය මෙහෙයුම් කලාපයෙන් ඉවත් කර තබයි.

Pantsir-S ගුවන් ආරක්ෂක අවි පද්ධතිය

මේ දක්වා සිරියාවේ තිබෙන එස්-400 පද්ධති වලින් එකදු මිසයිලයක් හෝ දියත් කර නැතත්,එහි කාර්යසාධකත්වය අවම බව ඉන් කියවෙන්නේ නැත.කෙසේ වෙතත් මේ මුළු කාල පරාසය පුරාවට පැන්සියර්-එස් රථ අතිශය කාර්යබහුලය.2017 වර්ෂය තුල පැන්සියර්-එස් රථ සිරියාව තුලදී ගුවන් ඉලක්ක 12ක් විනාශ කරන්නට සමත් වු අතර ඒ සඳහා භාවිතා කර තිබුණේ මිසයිල පමණි.ඉන් දෙකක් පාවී තර්ජනයක් නොමැති බැලූන් විය.2017 ජූනි මාසයේදී ටාර්ටස් සහ මෙයිමිම් ප්‍රදේශවලට ඉහළ අහසේදී විනාශ කල මෙම බැලූන්,රුසියානු හමුදා කඳවුරු නිරීක්ෂණය කිරිමට අවශ්‍ය ඔත්තු බැලීමේ උපාංග වලින් සන්නද්ධව තිබෙන්නට ඇති.බැලූන දෙකම විනාශ කර තිබෙන්නේ පැන්සියර් -එස් පද්ධතියේ මිසයිලවල උපරිම මෙහෙයුම් සීමාව තුලදීය.මෙම ඉලක්කවලින් 4ක් කාලතුවක්කු රොකට් වූ අතර ඒවා මාර්තු මාසයේදී හමා පළාතේ මස්යාෆ් සහ මෙයිමිම් ප්‍රදේශවලට ඉහළ අහසේදී බිම හෙළන ලදි.ඉතිරි සියල්ල ඔත්තු බැලීමේ ඩ්‍රෝන් යානා විය.ඒවා අතර 2017 මැයි 11දා ටාර්ටස් නගරය ආසන්නයේදී බිම හෙළු තුර්කියේ නිෂ්පාදිත "බේරැක්ටර් - Bayraktar" ඩ්‍රෝන් යානයක්ද,එම වර්ෂයේම අප්‍රේල්,මැයි සහ ජූලි මාසවලදී ටාර්ටස් සහ මස්යාෆ් ආසන්නයේ බිම හෙළු ඊශ්‍රායලයේ නිෂ්පාදිත "හෙරන් - Heron" නම් ඩ්‍රෝන් යානා 3ක්ද විය.2017 මැයි මස 27 දා මස්යාෆ් හිදී හඳුනා නොගත් කුඩා ඩ්‍රෝන් යානයක්ද ,ටාර්ටස් හිදී "ආර් කිව්-21 ඒ බ්ලැක්ජැක් - RQ-21A Blackjack" ඩ්‍රෝන් යානයක්ද බිම හෙළන්නට පැන්සියර්-එස් රථවලට හැකියාව ලැබුණි. අවසානයට බිම හෙළු ඩ්‍රෝන් යානය සුවිශේෂී එකකි.බ්ලැක්ජැක් ඩ්‍රෝන් යානය සේවයට එක් වන්නේ 2016 වර්ෂයේදීය.තවද එම ඩ්‍රෝන් යානය භාවිතා කරන්නේ කැනඩාව,ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාව සහ මැරීන් බලකාය පමණි.


බ්ලැක්ජැක් ඩ්‍රෝන් යානය 2016 වර්ෂයේදී ඇමෙරිකානු මැරීන් බලකාය ඉරාකයේ මෙහෙයුම් සඳහා යොදා ගත් බව ප්‍රසිද්ධ කරුණකි.නමුත් එය නෞකාවල සිට පවා මෙහෙයවිය හැකිය.මෙම ඩ්‍රෝන් යානයේ පැය 16ක් තරම් දීර්ඝ පියාසර කාලය හේතුවෙන් එය සයිප්‍රස් රාජ්‍යයේ(මධ්‍යධරණී මුහුදේ දූපත් රාජ්‍යයකි) තිබෙන බ්‍රිතාන්‍යය ගුවන් හමුදා කඳවුරේ සිය ගුවන් ගත කරන්නට ඇතැයි අනුමාන කල හැකිය.

මෙම සිදුවීම් වලින් පෙනී යන්නේ සිරියානු යුද්ධය ගලා යන දිශාව සම්බන්ධව බොහොමයක් පාර්ශ්ව අසතුටින් පසුවන බවයි.සිරියානු ගුවන් සීමාව උල්ලංඝනය කරන ඕනෑම සතුරෙක් බිම හෙළීමේ සූදානමින් රුසියානු ගුවන් ආරක්ෂකයෝ ඔවුන්ගේ ඇස් සහ කන් විවෘත කර ගෙන සිටින බව අසතුටින් සිටින පාර්ශ්වයන්ට දැක ගත හැකිය.මෙම ඩ්‍රෝන් තර්ජනයේ උච්චතම අවස්ථාව පැමිණියේ 2018 වර්ෂයේ ජනවාරි මස 6 දාය.ලොව ප්‍රථම වරට ඩ්‍රෝන් යානා සමූහයක් එකවර පහරදීමක් සිදු කරන ලද්දේ මෙදිනය.එහි ඉලක්කය වූයේ සිරියාවේ මෙයිමිම් ගුවන් හමුදා කඳවුර සහ ටාර්ටස් හි නාවික හමුදා කඳවුරයි.මෙයිමිම් යනු රුසියානු ගුවන් හමුදාව සිය ගුවන් මෙහෙයුම් සඳහා යොදාගන්නා ප්‍රධානතම කඳවුර නිසා ප්‍රහාරයේ ඉලක්කය බවට පත්ව තිබිණි.ප්‍රහාර සඳහා බෝම්බ වලින් සන්නද්ධ ඩ්‍රෝන් යානා 13ක් යොදාගෙන තිබිණි.පැන්සියර්-එස් පද්ධති සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික සංග්‍රාමික උපක්‍රම හමුවේ ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාරය ව්‍යර්ථ විය.ඩ්‍රෝන් යානා සමුහ යොදාගෙන රුසියානු කඳවුරුවලට පහරදීම එතැනින් නතර වූයේ නැත.

2018 වර්ෂයේ අප්‍රේල් මාසයේදි,ජූනි මාසයේදී මෙයිමිම් කඳවුර ඩ්‍රෝන් යානාවල ප්‍රහාරයන්ගේ ඉලක්ක විය.2018 අගෝස්තු මාසය තුල ඩ්‍රෝන් යානා 47ක්ද සැප්තැම්බර්-ඔක්තෝම්බර්  කාල සමයේදි ඩ්‍රෝන් යානා 50ක්ද බිම හෙළු බව රුසියානු හමුදාව පැවසීය.මෙම වාර්තා සලකා බලද්දී පෙනී යන කරුණක් වන්නේ රුසියානු හමුදා පහසුකම් ඉලක්ක කර දියත් කරන ඩ්‍රෝන් යානා ගණන ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන බවයි.

සිරියාවේ මෙයිමිම් ගුවන් හමුදා කඳවුරට පහර දෙන්නට පැමිණි ඩ්‍රෝන් යානා සහ ඒවාහි සවි කර තිබූ බෝම්බ

සිරියාවේ ඉඩ්ලිබ් හි සටන්කාමීන් සිටින තාක් කල් මෙම ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාර වැඩි වෙනවා මිස අඩු වීමක් දක්නට නොලැබෙනු ඇත.ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාරයකින් මෙයිමිම් කඳවුරේ රුසියානු ගුවන් යානාවලට හානියක් සිදු කිරීම හරහා සටන්කාමීන්ට ජාත්‍යන්තරය තුල අවධානයක් ලබා ගැනීම යන යටි අරමුණද මෙම ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාර පිටුපස තිබේ.ඉදිරි වර්ෂවලදී ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාර වර්ධනය වීමට ඇති සම්භාවිතාවය හමුවේ රුසියාවේ ටුලා නගරයේ පිහිටා ඇති සමාගම මේ වන විටත් පැන්සියර් හි වැඩි දියුණු කල සංස්කරණයක් එනම් පැන්සියර්-එස් එම් පද්ධතිය නිර්මාණය කිරීම සඳහා ක්‍රියා කරමින් සිටින්නේ සිරියාවේදී ලබා ගත් අත්දැකීම්ද උපයෝගී කර ගනිමින්ය.අලුත්ම සංස්කරණය සතුරු ඩ්‍රෝන් යානා විනාශ කිරීම සඳහා විශේෂයෙන් සැලසුම් කල ක්ෂුද්‍ර-මිසයිලයකින් සමන්විතය.එක් 57E6 මිසයිල ටියුබයක එවැනි ක්ෂුද්‍ර මිසයිල 4ක් අඩංගු වේ.එමගින් අනාගතයේදී ඩ්‍රෝන් රංචු දඩයම් කිරීම සඳහා වැය වන පිරිවැය අවම වන අතර වෙඩි බලය ඉහළ නැංවේ.



 source:southfront.org

1948 වසරේදී ඊශ්‍රායලය බිහිවී කෙටි කාලයක් තුල ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක හමුදාවන් ස්ථාපිත කරන ලද්දේ ගුවන් යානා නාශක තුවක්කුත් සමගය.මෙම ගුවන් යානා නාශක ඒකකය පළමුවරට ක්‍රියාත්මක වූයේ ඩේවිඩ් බෙන් ගූරියන් ඊශ්‍රායලයේ නිදහස් ප්‍රකාශයට පත් කර පැය 24කට පසු ටෙල් අවිව් නගරයට පහර දෙන්නට ආ ඊජිප්තු ප්‍රහාරක යානයක් විනාශ කර දැමීමටය.

මි.මී. 20 තුවක්කුවක් සමග සිටින ඊශ්‍රායල සෙබලෙක්

මි.මී.40 අවියක්

මි.මී.40 අවියක්

1960 දශකයේ මුල් කාලයේ ඇමෙරිකානු නිෂ්පාදනයක් වන ගොඩබිම සිට ගුවනට පහරදිය හැකි මිසයිල පද්ධතියක් වූ 'හැවක්' ගුවන් ආරක්ෂක බලඇණිය වෙත සම්බන්ධ කරගැනීමත් සමග ඊශ්‍රායල ගුවන් හමුදාවේ ශක්තිය වැඩි විය.

The Hawk system - ඊශ්‍රායල සෙබලෙක් "හැවක්" නම් මධ්‍යම පරාසයේ ගොඩබිම සිට ගුවනට ප්‍රහාර එල්ල කල හැකි මිසයිල ඒකකයක් සමග.1965

The Hawk system-මෙම මිසයිල පද්ධතිය ඊශ්‍රායෙල හමුදාවට එක් කරගත්තේ 1965 වසරේය

The Hawk system

The Hawk system - මිසයිලයක් නිකුත් කරන අවස්ථාවක්

චැපරාල්(ඩ්‍රැගන්)ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතිය-1974 වසරේදී හඳුන්වාදෙන ලදි

ඊශ්‍රායල සෙබලෙක් වොල්කැන් නම් ස්වබලයෙන් ක්‍රියාත්මක ගුවන් යානා නාශක අවියක් සමග,1975

The Vulcan system-1975 වසරේ හඳුන්වාදෙන ලදි

ස්ටිගර් නම් අතේ ගෙන යා හැකි ගුවන් යානා නාශක අවිය.1990 වසරේදී හඳුන්වාදෙන ලදි

Stinger අවියක්

පසුගිය දශක කිහිපය තිස්සේ ඊශ්‍රායෙල ගුවන් ආරක්ෂක බල ඇණිය ඉතා දියුණු අවි පද්ධතිවලින් යාවත්කාලීන විය.ඒ නිසාම අද වනවිට මේ ඒකකයට ඊශ්‍රායලය ඉලක්ක කරගෙන පැමිණෙන ඕනෑම රොකට්ටුවක්,මිසයිලයක්,ගුවන් යානයක් හෝ වෙනත් ඕනෑම දෙයක් විනාශ කිරීමේ හැකියාව තිබේ.

The Patriot system-1990දී හඳුන්වාදෙන ලදි.

The Arrow system-මෙය 2000 වසරේදී හඳුන්වා දෙන ලදි0

Iran Dome

අයන් ඩෝම් 2011 වසරේ හඳුන්වා දුන් අතර ඊශ්‍රායෙල ගුවන් තලය ආරක්ෂා කිරීමට සිටින හොඳම ආරක්ෂකයාද එයයි.

Source:idfblog.com